Birleşmiş Milletler Belgeleri

İnsan Hakları Evrensel Bildirisi (1948) / indir

Medeni  ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi, (1966) (1976) / indir

Medeni  ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesine Seçmeli Protokol, (1966) (1976) / indir

Medeni  ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesine, Ölüm cezasının kaldırılmasını amaçlayan Seçmeli İkinci Protokol, (1989) (1991) / indir

Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi, (1966) (1976) / indir

Avrupa Konseyi

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (1950) (1953) (1998) / indir

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (01. Protokol), (1952) (1954) / indir

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (04. Protokol), (1963) (1966) / indir

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (06. Protokol), (1983) (1985) / indir

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (07. Protokol), (1984) (1988) / indir

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (12. Protokol), (2000) (2005) / indir

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (13. Protokol), (2002) (2003) / indir

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (14. Protokol), (2004) (…) / indir

Avrupa Sosyal Şartı (Gözden geçirilerek değiştirilmiş), (1996) (1999) / indir

Ayrımcılık Özelinde Temel İnsan Hakları Belgeleri

BM İnsan Hakları Mekanizması

Her Türlü Irk Ayrımcılığının Tasfiye Edilmesine dair Uluslararası Sözleşme, (1965) (1969) / indir

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Tasfiye edilmesine dair Sözleşme, (1979) (1981) / indir

Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Tasfiye edilmesine dair Sözleşme’ye Seçmeli Protokol, (2000) / yok

Avrupa Konseyi

Ulusal Azınlıkların Korunması için Çerçeve Sözleşme, (1995) (1998) / indir

Kadına Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi (2011) / indir

İnsan Hakları Sözleşmelerinde Ayrımcılık Yasağının Kapsamı

Birleşmiş Milletler Andlaşması / indir

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi / indir

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Kadınlara Karşı Her Türlü Ayırımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi / indir

Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme / indir

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi’nin 4 No’lu Genel Yorumu: Cinsiyetler Arası Eşitlik / indir

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi’nin 18 No’lu Genel Yorumu: Ayrımcılık Yasağı / indir

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi’nin 28 No’lu Genel Yorumu: Erkek ve Kadınların Eşit Haklara Sahip Olması / indir

Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme / indir

Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi’nin 16 No’lu Genel Yorumu: Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Hakları Kullanmada Erkek ve Kadınlara Eşit Hak Sağlanması / indir

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme / indir

Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme / indir

İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) / indir

(Gözden Geçirilmiş) Avrupa Sosyal Şartı / indir

Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi / indir

Afrika (Banjul) İnsan ve Halkların Hakları Şartı / indir

Afrika İnsan ve Halkların Hakları Şartı’na Ek Afrika Kadın Hakları Protokolü / indir

Katılımcılar:

Hamdi Yeni, Saray Kadın Derneği; Ömer Işık, İHD; Pınar Atalay Tarhan, İHD; Cerahat Akın, Bostaniçi Belediyesi Maya Kadın Danışma Merkezi; Şahin Aladağ, Mazlumder; Gül Kıran, Van Kadın Derneği; Nurgün Cangüleç, Doğu Anadolu Bölgesi Kadın ve Kadın STK’lar Yerel Destek Merkezi; Ceyhan Timur, Val Belediyesi Kadın Sorunları Araş. Uyg. Mer., Fatma Kızıl, VAKASUM;  Sami Görendağ, İHD; Vedat Aydın, Van Barosu; Murat Timur, Van Barosu; Yusuf Zelan, Van Barosu; Selçuk Görünüş, Van Barosu; Behiye Şedal, Van Barosu; Duygu Onay, Van Barosu; Hülya Korkmaz, Van Barosu; Gülcan Azimli Çilingir, Van Barosu; Neslihan Ceylan Algül, Van Barosu; İlknur Demirörs, Saray Kadın Derneği; Bedia Özgökçe, İHD; SevimSalihoğlu, İHD; Bişeng Özdinç, İHOP; Emel Kurma, hYd; Fırat Genç, hYd; Burak Arıkan, hYd; Kerem Çiftçioğlu, hYd

İçerik:

İHOP ve hYd tarafından düzenlenen  2 Nisan 2011 tarihli çalışma toplantısında, seçilen vakalar üzerinden hazırlanan haritaların çalışma illerinde düzenlenecek toplantılarda ilgili kişi, kurum ve kuruluşların da katılımıyla tartışmaya açılması kararlaştırıldı. 2010 yılında toplanan veriler ve yapılan analizler sonucunda Van’da faaliyetlerini sürdüren İHD, Mazlumder ve VAKAD’ın oluşturduğu çalışma grubunun üzerinde çalıştığı “Sıdıka Platin Vakası: Kadına Karşı Şiddetin Ortadan Kaldırılmasında Kamunun Tutumu” haritası bu toplantı öncesi oluşturulmuş durumdadır.

2 Nisan 2011 toplantısında Van İHD şubeden katılan çalışma ekibi üyelerinin de önerisiyle 29 Nisan 2011, Cuma günü bir toplantının gerçekleştirilmesi prensip olarak kararlaştırıldı. Bu çerçevede “Şiddet gören kadının, bir yanda yerel çıkar ilişkilerinin baskısı, diğer yanda da kamusal korumanın yeterli ve etkin biçimde sağlanamaması sonucunda, şiddet sarmalından bir türlü kurtulamaması” meselesinin çözümüne yönelik olarak sivil toplumun müdahalesinin ve kamunun etkinliğinin güçlendirilmesi ve ilgili taraflar arasında daha etkin iletişim mekanizmalarının geliştirilmesini hedefleyen bir istişare ve çalışma toplantısının düzenlenmesi kararlaştırıldı. Toplantının duyurusu ve ev sahipliğini Van İHD Şube, Van Mazlumder Şubesi, Van Kadın Derneği, Van Barosu Kadın Komisyonu ve Saray Kadın Derneği olmuştur.

Toplantı çağrı metni: indir / Toplantı notları: indir / Deşifre metni: indir / Harita görseli: indir

Nesip Yıldırım, MazlumDer; Figen Kelmer, EDROM; Hakan Tuncer, MazlumDER, Necla Şengül, İHD; Ömer Ayaz, İHD; Hamide Yeni, SAKAD; Mehmet Ali Şen, İHD; Veysi Roger Turgut, Af Örgütü Van

İçerik:

Bu toplantının  anlamı, uzun bir süredir bu çalışma kapsamında bir araya gelmemiş yerel grup üyelerinin bir araya gelerek çalışmaya tekrar ortak olmalarına ön ayak olmak idi. Bu genel beklentinin yanı sıra toplantıdan daha somut iki beklentimiz şunlar oldu

1. Vaka haritalarının son halinin paylaşılması ve değerlendirilmesi: Bu tarih itibarilye vaka haritaları uzun bir çalışma sonucunda son hallerine yaklaşmış durumdaydı. Dolayısıyla bu çalışmanın ortaklarının bir araya gelerek çalışmanın ürünü olan haritalar konusunda kendi aralarında bir tartışma yapmasına ihtiyaç bulundu. Bu toplantıda bu ihtiyacı karşılamayı umuyorduk

2. Nisan ayı içinde Van ve Manisa-İzmir’de yapılacak yerel toplantıların organizasyonu: Çalışmanın nihai hedefi haritaların hak mücadelesinde stratejik plan hazırlama ve müdahale geliştirme konularında yararlı araçlar olarak kullanılmasını sağlamaktır. Bu hedef doğrultusunda, elimizdeki haritalar üzerinden vakanın içerdiği paydaşların katılımıyla her bir vakaya ait stratejik eylem planı veya önerileri hazırlamak amacıyla Van, Manisa ve İzmir’de yerel toplantılar düzenlenmesi planlandı. Ankara’daki buluşmamızda bu toplantıların içeriğiyle ilgili yerel gruplarla tartıştık ve görüş alış verişinde bulunduk.

Sonuç:

Toplantı sonucunda, çalışmanın bir sonraki ayağında, bir dizi yerel toplantıyı haritaların konu aldığı vakaların vuku bulduğu yerel bağlamlarda yapma kararı alındı. Bu toplantıların içeriği, yerel bağlamlarda toplumun müdahalesinin ve kamunun etkinliğinin güçlendirilmesi ve ilgili taraflar arasında daha etkin iletişim yerel mekanizmalarının geliştirilmesini hedefleyen bir süreci, ilgili konularda çok ortaklı yerel protoköller ve eylem planları geliştirme vizyonu ile tartışacak şekilde düşünüldü.

Toplantılar 22-25 Aralık 2010 tarihleri arasında İstanbul’da gerçekleşti.

1. Linç girişimi karşısında kamu idaresinintutumu: Romanların Selendi’den yollanması / Manisa

22 Aralık 2010

Katılımcılar:

Deniz Yükseker, Koç Üniversitesi Göç Çalışmaları; Yaşar Adanalı, Stuttgar Üniversitesi; Hacer Foggo, insan hakları aktivisti; Murat Güvenç, İstanbul Şehir Üniversitesi; Nalan Erkem, insan hakları aktivisti;

İçerik:

Toplantı çağrı metni: indir / Toplantı notları: indir / Deşifre metni: indir / Harita görseli: indir

2. Kadına yönelik şiddet karşısında kamunun tutumu: Sıdıka Platin vakası / Van-Saray

23 Aralık 2010

Katılımcılar:

Nalan Erken, insan hakları aktivisti; İlknur Üstün, KADER; Nebahat Akkoç, KAMER; Sevim Salihoğlu, İHD; Neslihan Akbulut, AKDER; Hale Akay, hYd; Betül Çelik, Sabancı Üniversitesi; Ayşe Yüksel, Sabancı Üniversitesi; Nurperi İrtan, Mor Çatı; Melek Göregenli, İHOP; Gözde Akay, hYd

İçerik:

Toplantı çağrı metni: indir / Toplantı notları: indir/ Deşifre metni: indir/ Harita görseli: indir

3. Örgütlenme Özgürlüğünde LGBTTayrımcılığı: Siyah Pembe Üçgen Davası / İzmir

24 Aralık 2010

Katılımcılar:

Cihan Hüroğlu, LAMBDA; Hakan Ataman, İnsan Hakları Gündemi Derneği; Volkan Yılmaz, Leeds Üniversitesi; Oktay Cerit, Siyah Pembe Üçgen Derneği; Zeynep Atamer, Sosyal Değişim Derneği

İçerik:

Toplantı çağrı metni: indir/ Toplantı notları: indir/ Deşifre metni: indir/ Harita görseli: indir

4. a. Dinine göre resmii bayram tescili: Gadir-i Hum bayram olsun girişimi / Antakya

4.b. Sağlık hizmetine erişimde resmi dil şartı: Kürtçe konuşan hastayı reddeden doktor / İzmir

25 Aralık 2010

Katılımcılar:

Semra Berrak, İHD Antakya; Neslihan Akbulut, AKDER; Hakan Gürvit, Çapa Tıp Fakültesi; Gülsüm Önal, İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü; Yılmaz Ensarioğlu, SETA; Cafer Solgun, Yüzleşme Derneği; Özge Genç, TESEV; Beyhan Sunal, Bilgi Üniversitesi; Ebru İlhan, TESEV

İçerik:

Toplantı çağrı metni: indir/ Toplantı notları: indir/ Deşifre metni: indir/ Harita görseli: harita 1, harita 2

İnsan Hakları Bilgi Kitapçığı: 12 / Birleşmiş Milletler Irkçılığın Ortadan Kaldırılması Komitesi / indir

İnsan Hakları Bilgi Kitapçığı: 18 / Azınlık Hakları (Revizyon 1) / indir

İnsan Hakları Bilgi Kitapçığı: 22 / Kadınlara Karşı Ayrımcılık: Sözleşme ve Komite / indir

Engelli Bireylerle İlgili Genel Bilgiler / Birleşmiş Milletler Özürlüler Programı / indir

Rapor: 28 Haziran – 3 Temmuz 2009 Türkiye Ziyareti / Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri Thomas Hammarberg / indir

Sivil Toplum Raporları

Başörtüsü Yasağı ve Ayrımcılık: İş Hayatında Meslek Sahibi Başörtülü Kadınlar/ Dilek Cindioğlu, TESEV, 2010 / indir

Kürt Sorunu’nun Çözümüne Doğru: Anayasal ve Yasal Öneriler / Dilek Kurban, Yılmaz Ensaroğlu, TESEV, 2010 / bağlantı

Memleketten Irkçılık ve Ayrımcılık Manzaraları / İnsan Hakları Derneği İstanbul Şubesi, Irkçılık ve Ayrımcılığa Karşı Komisyon, 2010 / bağlantı

2005-2010 Yılları Arasında Gerçekleşen Etnik Linç Olayları Raporu / İnsan Hakları Derneği  İstanbul Şubesi, 2010 / bağlantı

Bursa İnegöl Linç Girişimleri İnceleme ve Araştırma Raporu / İnsan Hakları Derneği Bursa Şubesi, 2010 / bağlantı

Manisa Selendi İlçesinde Roman Vatandaşların Yaşamış Olduğu Linç Girişimi ve Sonucunda İlçeden Yetkili Makamlarca Başka bir İlçeye Taşınması Olayına Dönük İnceleme ve Araştırma Raporu / İnsan Hakları Derneği, Çağdaş Hukukçular Derneği, 2010 / bağlantı

Çanakkale İli Bayramiçi İlçe Merkesinde 25.11.2009 Tarihinde Kürt Ailelere Yapılan Saldırı ile İlgili İnceleme ve Araştırma Raporu / İnsan Hakları Derneği Çanakkale Şubesi, 2009 / bağlantı

Belgeleme ve Raporlama Yoluyla Türkiye’de Ayrımcılıkla Mücadele Projesi, Araştırma Raporu / İstanbul Bilgi Üniversitesi, İnsan Hakları Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2009 / indir

Irkçı-Ayrımcı Söylemlerin Yaygınlaşma Biçimlerini Düşünmeyi Kolaylaştırmak için Basında Ayrımcılığın Çerçevelenmesi Araştırması / İnsan Hakları Ortak Platformu, 2009 / indir

Bir ‘Yabancılaştırma’ Hikayesi: Türkiye’de Gayrimüslim Cemaatlerin Vakfı ve Taşınmaz Mülkiyet Sorunu / Dilek Kurban, Kezban Hatemi, TESEV, 2009 / bağlantı

İnsan Hakları Ve Avrupa Birliği Hukukunda Ayrımcılığın Kaldırılması ve Türkiye/ Prof. Dr. Mesut Gülmez, 2009 / indir

Türkiye’de Ermeniler: Cemaat-Birey-Yurttaş / Ferhat Kentel,Füsun Üstel,Günay Göksu Özdoğan, Karin Karakaşlı, TESEV, 2009/ bağlantı

Türkiye’de Zorunlu Göç: Devlet Politikaları / Uluslar arası Konferans Tebliğleri, 2009 / bağlantı

Hep Yenik Başlama Duygusu: Türkiye’de Ayrımcılık Uygulamaları: Mağdurlar Ve Uzmanlar Anlatıyor / STGM, 2009 / bağlantı

Ders Kitaplarında Toplumsal Cinsiyet Ayrımcılığı, Eğitim-Sen, Merkez Kadın Sekreterliği, 2009 / bağlantı

Biz Buradayız: Türkiye’de Romanlar, Ayrımcı Uygulamalar ve Hak Mücadelesi/ Edirne Roman Derneği, Avrupa Roman Hakları Derneği, Helsinki Yurttaşlar Derneği, 2008 / indir

Zorunlu Göç Mağdurlarına Destek, Hizmet ve Yardım Veren Kişi ve Kuruluşlar için Yol Gösterici Kılavuz / Etyen Mahçupyan, Dilek Kurban, Pınar Önen Süren, A. Tamer Aker, TESEV, 2008 / bağlantı

Zorunlu Göç ile Yüzleşmek: Türkiye’de Yerinden Edilme Sonrası Vatandaşlığın İnşası/ Dilek Kurban, Deniz Yükseker, Ayşe Betül Çelik, Turgay Ünalan, A. Tamer Aker, TESEV, 2008 / bağlantı

Hayatın Renkleri Projesi: Hukuk ve Ayrımcılık Raporu / Kaos GL Derneği, 2007 / indir

TESEV Görüşü: Vakıflar Kanunu Tasarısı Gayrimüslim Cemaat Vakıflarının Sorunları için Çözüm Getirmiyor / Dilek Kurban, TESEV, 2007 / bağlantı

Ayrımcılık ve İnsan Hakları, IHOP Çalışma Toplantısı Raporu / Melek Göregenli, İHOP, 2007 / indir

Çağdaşlık Hurafe Kaldırmaz: Demokratikleşme Sürecinde Dindarlar ve Laikler / Ali Bayramoğlu, TESEV, 2006 / bağlantı

Değişen Türkiye’de Din Toplum ve Siyaset / Ali Çarkoğlu, Binnaz Toprak, TESEV, 2006 / bağlantı

Devlet ile Toplum Arasında Bir Okul: İmam Hatip Liseleri… Bir Kurum: Diyanet İşleri Başkanlığı / İrfan Bozan, TESEV, 2006 / bağlantı

Türkiye’de Çoğunluk ve Azınlık Politikaları: AB Sürecinde Yurttaşlık Tartışmaları/ Turgut Tarhanlı, Ayhan Kaya, TESEV, 2006 / bağlantı

Türkiye’de Ayrımcılık, Irkçılık ve Nefret Suçları / İnsan Hakları Gündemi Derneği, 2005 / indir

https://www.newtactics.org/en/tactical-mapping/

Taktiksel Haritalama (Tactical Mapping), insan hakları ihlallerinin devam edebilmesini sağlayan kurum ve ilişkileri görselleştirmeye, bu yolla bunların oluşturduğu sistemleri dönüştürmeye yönelik mevcut taktiklerin ve etkilerinin izini sürmeyi sağlayan ve uygulanan stratejinin uygulamadaki etkisini izlemeye yarayan bir araçtır.

Net Map

http://netmap.ifpriblog.org/about/

Net-Map, akıbetini birçok aktörün belirlediği durumlarda iyileşme sağlamak için, insanların bu durumları görselleştirme yoluyla tartışma ve anlamlandırmalarına yardım eden, mülakat temelli bir haritalama metodudur. Bu tür haritalar üreterek kişi ve gruplar belli bir müzakere durumu ile ilgili kendi görüşlerini ortaya koyabiliyor, tartışmayı teşvik edip faaliyetlerine stratejik bir yaklaşım geliştirebiliyorlar. (http://netmap.files.wordpress.com/2008/04/netmap_brochure.pdf)

Net Map’in, su yönetiminden doğal kaynak yönetimine kadar farklı alanlarda çeşitli uygulamaları söz konusu. (bkz. http://netmap.ifpriblog.org/case-studies/)

Tactical Tech

http://www.tacticaltech.org/

Tactical Tech insan hakları aktivistlerinin savunuculuk becerilerini, bilgi, iletişim ve dijital teknoloji kullanım kapasitelerini arttırmak yoluyla  güçlendirmeyi hedefleyen uluslar arası bir sivil toplum kuruluşudur. Tactical Tech hak savunucuları için, kampanyalarında daha başarılı olmalarında gerekli olabilecek beceri ve yöntemleri geliştirmeye yardımcı rehber, araç, eğitim ve danışma gibi destekleri sağlamaktadır.

Savunuculuk için Haritalar: Coğrafi Haritalamaya Giriş

http://www.tacticaltech.org/mapsforadvocacy

Bu kitapçık, coğrafi haritaların savunuculuk amaçlı kullanımına yönelik bir rehberdir. Kitapçıkta vaka analizi, prosedür ve metot tarifleri, veri kaynaklarının gözden geçirilmesi, haritalamaya dair terminoloji sözlüğü gibi malzemeler sunularak savunuculuk süreçlerinin anlatımı yapılıyor. İçerik aynı zamanda bazı başarılı haritalama çalışmalarının web sitelerine bağlantılar sunuyor.

Savunuculuk için Bilgi Görselleştirmesi: Enformasyon Tasarımına Giriş

http://backspace.com/is/in/the/house/work/pg/infodesign.html

Bu broşür, savunuculuk örgütlerine enformasyon tasarımının temel ilke ve tekniklerini tanıtmayı hedefliyor. Bunu yaparken çeşitli ortam ve formlarda üretilmiş ilginç tasarım örnekleri ile çeşitli tavsiyeler, alıştırmalar ve hatta Ücretsiz Yazılım önerileri sunuyor.

Croctail

http://croctail.corpwatch.org

Croctail, kamuya açık birkaç yüz bin Amerikan şirketi ve bunların şube şirketleri hakkında bilginin taranabildiği bir ara yüz sunuyor. A.B.D. Menkul Kıymetler ve Döviz Komisyonu’na şirketler tarafından gönderilmiş olan bilgi formları, CorpWatch tarafından ayrıştırılıp değerlendirilerek kullanıcılar için araştırma ve bilgi eklemeye müsait bir formata sokulmuştur.

Unfluence: Siyasi yardım ağlarının haritalanması

http://unfluence.net/

Unfleunce, ABD’nin eyalet düzeyinde politikacılarının aldıkları yardımların haritasını sunan etkileşimli bir web programıdır.

They Rule

http://www.theyrule.net

They Rule, ABD egemen sınıf ilişkilerine tanımlı bir alanda anlık bakışlar sunuyor. Proje odağına ABD’nin en nüfuslu şirketlerinin, birbirleriyle ciddi oranda paylaştıkları yönetim kurulu üyelerini alıyor. Üyelerden bazıları Amerika’nın en büyük 500 şirketinden 5, 6 veya 7 tanesinin yönetim kurulunda görev yapıyor. Program kullanıcılara, birbirine eklemli bu dizinlerde gezinme ve şirket yönetim kurullarında arama yapma imkânı sağlıyor.

“Map Light” Projesi

http://maplight.org/

Maplight.org, ABD’de siyasetçilere verilen para ile her siyasetçinin senatoda verdiği oyları bir araya getirip, para ve nüfus ilişkisine göz atıyor; para ile oyların izleklerini şeffaflaştırmaya yönelik veriler, araştırma hizmetleri ve online araçlar sağlıyor. Proje bu yolla günler, hatta haftalar sürecek araştırma gerektiren, kampanya yardımları, çıkar gruplar ve verilen oylar arasındaki ilişkiler gibi bilgileri kolay erişilir ve kullanılır hale getiriliyor.

ABD Siyaset Şebekesinin Haritası

http://politicosphere.net/

Bu proje, sosyal medya üzerinde yaşanan trendleri, ABD siyasi temaları üzerine üretilen web bazlı sosyal bilginin yapılandırılması yoluyla takip ediyor. Bilgiler, ismi geçen farklı siyasi spektrumlara göre sınıflandırılmak suretiyle (liberaller, muhafazakarlar) ABD siyasi iklimi hakkında genel bir resim çiziyor.

Amerikan Solunun Konu Ağları: ABD Sosyal Forumu 2010

Bu çalışma, ABD Sosyal Forumu’nda tartışılmış politika konularını, programda her panelin içerdiği genel başlıkları birbirleriyle ilişkilendirme yoluyla haritalandırıyor.

http://orgtheory.wordpress.com/2010/06/11/policy-issue-networks-in-the-american-left/

ABD Haber Portalları – Ortak Konu Ağları

http://www.cmu.edu/joss/content/issues/2010jossviz/6_Ognyanova.htm

Araştırma, ABD haber portallarının medya kurumları arasındaki gündem ilişkisini inceliyor.

Skyeome

http://skyeome.net/wordpress/

Web sitesi, “Ağ Haritalamasının İnsan Hakları Alanındaki Kullanım Alanları” makalesinin yazarı Skye Bender-deMoll’un, semiyotik, medya çalışmaları ve bilginin güç ve siyasee üzerindeki etkisine yönelik kendi yazı ve projeleri ile bu konularla ilgili diğer projelerin bağlantılarını topladığı bir çalışmadır.

Ağların insani yardım ve insan hakları kullanımlarına dair kaynakça

Skye Bender-deMoll

http://skyeome.net/wordpress/?p=170

Visual Complexity / Görsel Karmaşa

http://www.visualcomplexity.com

VisualComplexity.com, karmaşık ağların görselleştirilmesiyle ilgilenen herkes için ortak bir kaynak mekânı sunmayı hedefleyen bir platform. Projenin ana hedefi, Biyoloji, Sosyal Ağlar veya World Wide Web gibi bir dizi disiplinde, farklı görselleştirme metotları üzerine eleştirel bir anlayış temayülü sağlamak.

Mindmeister

http://www.mindmeister.com

Mindmesiter programı, zihin haritalaması metodunu web platformuna taşıyarak, gerçek zamanlı işbirliklerine imkân veren araçlarıyla farklı mekânlardan ortaklaşa beyin fırtınası seansları yapılmasına imkan sağlıyor. Kullanıcılar zihin haritalarını online olarak yaratıp, geliştirip, paylaşabiliyor ve bunlara istedikleri yer ve zamanda erişebiliyorlar.

Lexipedia

http://www.lexipedia.com/

Lexipedia, kelimelerin semantik ilişkilerini hareketli bir görsellik içinde göstererek, sözlük ve kavramlar dizini işlevselliği ile online bir görsel web platformu oluşturuyor.

Devam etmekte olan “Türkiye’de Ayrımcılık Ağları” adlı çalışma, öngörülen takviminin takriben yarısını tamamlamış bulunmakta. Birbiriyle iç içe geçmiş bir dizi toplantı/buluşma/atölye çalışması üzerinden ilerleyen çalışma, 12–14 Mart 2010 tarihlerinde Antakya’da gerçekleştirilen geniş kapsamlı buluşmayla da bu takvimin önemli dönemeçlerinden birini almış oldu. Önceki raporlarda ve çalışma notlarında da belirtildiği üzere “Ayrımcılık Ağları”, beraber çalıştığımız hak örgütlerinin gönüllülerinden oluşan bir ekibin, çalışma grubunun koordinatörlüğünde ve yönlendiriciliğinde, üç bölgede yürütmekte olduğu bir saha çalışmasına dayanmakta. Bu ekibin oluşturulması, çalışma sürecine dair bilgilendirilmesi, söz konusu araştırmanın kavramsal ve pratik içeriği hususunda sınırlı da olsa teçhizatlandırılması, Antakya toplantısı öncesi aşamalarda gerçekleştirildi. Antakya buluşmasından beklenen somut sonuç ise saha çalışmamızın konusunu oluşturan ‘ayrımcılık vakalarının’ nihai olarak kararlaştırılmasıydı. Sekiz şehirden toplam otuz dokuz kişinin bir araya geldiği bu toplantıya dair bir değerlendirmeyi aşağıda bulabilirsiniz.

Antakya Öncesi

Toplantıya nasıl hazırlanıldı?

30 Ekim–1 Kasım 2009 tarihinde Şile’de gerçekleştirdiğimiz çalışma seminerinin ardından yerel vakaları tarama ve derleme safhası başladı. Bu derleme süresinin iki ay kadar sürerek 2010 Ocak sonlarına doğru tatminkâr sayıda vaka toplanmış olacağını planlıyor idik. Buna göre vaka havuzundan haritalanmak üzere araştırılacak örneklerin Antakya’da düzenlenecek çalışma toplantısında tüm çalışma ekibinin birlikte yapacağı değerlendirme ve inceleme sonucunda belirlenmesine karar vermiştik.

Vaka derleme safhasındaki ilerleme Ocak ayı sonlarına doğru umulan seviyede gerçekleşmemiş olduğundan çalışma ekibinin yerellere ziyaretlerde bulunmasının uygun olduğu anlaşıldı. Bunun üzerine araştırma koordinatörü Fırat Genç, çalışmanın gönüllü asistanı Umur Başdaş ile Van’a ve ardından tek başına İzmir’e Şubat ayı içerisinde ziyaretlerde bulundu. Bu ziyaretlerde yerel ekiplerle çalışarak, örgütlerin arşivlerinden ek vakalar derlemesinin faydalı ve gerekli olduğu düşünülmüştü.

Yapılan seyahatlerle ne hedeflenmişti?

Bu ziyaretler neticesinde i) çalışmaya katılan örgütler ve yerel ekiplerle temas kurularak örgütlerin/grupların arşivlerinin ve ayrımcılık temelinde alınmış başvuruların gözden geçirilmesi; ii) yerel ekiplerden kişilerin de katılımıyla arşivlerden derlenen çalışmanın amaçlarına ilk elde uygun görülen vakaların künye bilgilerinin vaka analiz şablonuna geçirilerek kaydedilmesi; iii) kaydedilen vakaların çalışmanın iletişim ağına e-posta ile iletilmesi; iv) yerellerde bu çalışmaya dâhil edilebilecek alternatif örgüt ve kişilerin saptanması amaçlanmıştı. Böylece, Antakya’ya varıldığında, içerisinden seçim yapabileceğimiz bir vaka havuzunun oluşturulmasını öngörmüştük. Sürecin ilk aşamalarında tasarladığımız çalışma üslubuna, yani üzerinde derinlemesine araştırma yapılacak vakaların yerellerden gelen ekiple beraber tartışılması ve seçilmesi üslubuna sadık kalabilmek için böyle bir havuza ihtiyaç vardı. Ancak başta hedeflenen temponun uzaktan iletişim kanallarıyla sağlanamaması üzerine bu ziyaretlerin yapılması bir zorunluluk halini aldı.

Antakya’ya varıldığında elimizde ne vardı?

Planlanmış olmasına rağmen gerçekleştirilemeyen Çukurova bölgesi ziyareti haricinde diğer iki bölgeye yapılan ziyaretler yukarıdaki amaçlara uygun gerçekleşti.  O aşamaya kadar toplanmasında zorlanılan örnek vakaların sayısında önemli bir artış oldu, Antakya’ya toplantısına geldiğimizde değerlendirmeye tâbi tutulacak üç bölgeden toplam kırk bir adet örnek vardı.

Bu niceliksel fark önemli olmakla birlikte belki de daha da önemli olan nokta yerellerdeki çalışma ekiplerinin niteliği ile ilgiliydi. Bu ziyaretler yoluyla Şile toplantısı ardından geçen zaman içerisinde bu ekiplerin çalışmanın ruhunu, takvimini, üslubunu ve teknik aşamalarını ne ölçüde anladığına dair bir değerlendirme yapma fırsatına hâsıl olduk. Bu değerlendirme neticesinde Antakya toplantısı için öngörülen programda değişiklikler yapmak durumunda kaldık. Aşağıda daha detaylı aktarılacağı üzere, yalnızca örnek vakaların beraber tartışıp seçilmesini içeren ilk taslak programa Şile toplantısında yapılan eğitim çalışmasının bir benzerini eklemeyi uygun gördük.

Bu ziyaretlere dair vurgulanması gereken bir son nokta ise yerel ekiplerin yeniden biçimlenmesine dair olmalı. Sürecin başında oluşturulan ekiplerden düşen arkadaşlarımız olduğu gibi bu ziyaretler sırasında tanıştığımız ve çalışmamıza ilgi gösteren arkadaşlar da oldu. Böylece Antakya’ya çalışmayı daha da sindirmiş, nasıl bir üslup ve zamanlamayla ilerleyeceğini bir ölçüde kavramış bir katılımcı grubuyla varmak mümkün oldu.

Antakya Atölyesi

Antakya’da kimler bizimleydi?

Atölyeye sekiz şehirden ve on bir ayrı örgütten toplam otuz dokuz kişi katıldı (EK-A). Şile toplantısında hazır bulunan katılımcılardan kimileri Antakya’da bizimle olmazken çalışmaya yeni eklenip de Antakya toplantısına katkı sunanlar da oldu. Şile’ye Van’dan gelen hYd ekibi ve Mersin ve Tarsus’tan gelen İHD ekipleri, Antakya atölyesine dâhil olmadılar. Buna karşılık Van Kadın Derneği, Ruhisak, Türkiye Sakatlar Derneği, Ak-Der, Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği ve Roman Dernekleri Federasyonu gibi çalışmamızın içeriği itibariyle yapıcı katkı sunabilecek örgütlerden yeni arkadaşlarımız ekibe eklendi ve tartışmalara katkıda bulundu.

Atölyenin muradı neydi?

Yukarıda da aktarıldığı gibi atölyenin birinci hedefi, oluşturulan vaka havuzundan nihaî bir seçim yapılmasıydı. Toplanan ve künyeye işlenen ancak henüz ayrıntısıyla hikâyelendirilmemiş kırk bir adet vakanın ona/on bire indirilmesi öngörülmüştü. Böylece basitleştirilmiş bir saha çalışması sonucunda detaylarına vakıf olabileceğimiz ve üzerine haritaları inşa edebileceğimiz somut/çalışılabilir örneklere varmış olmayı hedefliyorduk.

Bu birinci hedefin yanına, Şubat ayında yapılan Van ve İzmir ziyaretlerinin gösterdikleri doğrultusunda, bir ikincil hedef daha eklendi. Şile’de kapsamlıca yaptığımız eğitim çalışmasının bir benzerini Antakya’da da yaptık. Ayrımcılık mevzuunun tanımına, kavramın anlamına ve gündelik hayattaki işleyiş pratiklerinin mekanizmalarına dair bilgilendirici bir tekrarı içeren bu eğitim çalışması Burak Arıkan’ın yaptığı ‘haritalama ne demektir?’ sunumuyla birlikte katılımcıların zihinlerindeki soru işaretlerinin büyük ölçüde giderilmesini mümkün kıldı.

Çalışma grubu, içeriğe dair bu hedeflerin yanı sıra önümüzdeki ayların takviminin oluşturulması ve de yerel ekiplerin ihtiyaçlarının belirlenmesi gibi daha pratik hedefleri de gözetmekteydi.

Atölyenin içeriği neydi?

12–14 Mart tarihleri arasında üç gün olarak planlanan buluşmanın ilk günü çalışma grubunun koordinasyon toplantısına ayrıldı. Bu toplantıda ilk olarak sürecin işleyişine, pratik ve teorik pürüzlere, geride bırakılan aylarda karşılaşılan sorunlara ve önümüzdeki ayların takviminin çıkarılmasında gözetilmesi gereken önceliklerin ne olacağına dair istişarede bulunuldu. Bu ilk aşamanın ardından ise vaka havuzunda biriken örneklerin her birinin bir ön incelemeye tâbi tutulmasına geçildi. Bu ön inceleme sonucu her bir vakanın, yerel ekiplerce bizlere ulaştırılan kısa özetler üzerinden ve araştırmacının yönlendiriciliğiyle, gözden geçirilmesi hedeflenmişti. Bu hedef doğrultusunda kırk bir vakanın (EK-B) her biri değerlendirildi, geniş toplantı esnasında yapılacak tartışmanın aksları belirlendi, nihaî vaka seçim için öncelik teşkil edebilecek kriterlerin neler olabileceği tartışıldı. Gün boyu süren vaka değerlendirmesinin ardından, bir sonraki aşamada, yani yerel katılımcıların bölgelerine döndüklerinde başlayacakları taramada onlara yol gösterici olması murat edilen bir kılavuz oluşturuldu (EK-C).

İlk günün sonunda Antakya’ya varan geniş ekibin de eklenmesinin ardından ikinci ve üçüncü günler iki aşamalı bir işleyişle devam etti: eğitim çalışmaları ve vaka değerlendirmeleri. Bu eğitim sunumlarında ilk olarak felsefeci Nilgün Toker, ayrımcılığın kavramsal içeriğine dair yaptığı sunumuyla katılımcılara bu hususta bir hissiyat kazandırmayı, onlara ayrımcılık pratiklerinin başka türden tahakküm ilişkilerinden nasıl ayrılabileceğine dair bir katkı sunmayı amaçladı. Soyutlama düzeyinde yürüyen bir tanımlama faaliyetini daha gündelik ve somut örnekler üzerinden açıklayan bu sunumun sonucunda –ki benzer bir sunum Şile toplantısında da yapılmıştı– katılımcıların sahada karşılaştıkları sorunları bir ölçüde aşabilmelerini murat etmekteydik.

İkinci eğitim çalışmasını sürdüren sosyal psikolog Melek Göregenli ise gündelik hayatta vuku bulan pratikler içinde ayrımcılığın nasıl ayırt edilebileceğine dair daha ayrıntılı bir sunum yaptı. İzleyicilerin de yoğun ve aktif katılımıyla süren eğitim çalışması hak mücadelesi sürdüren örgütlerin çalışanlarının ayrımcılık pratiklerini nasıl kavradıkları, ayrıştırdıkları, kategorize ettikleri ya da bu türden pratikler arasında nasıl bir hiyerarşi kurdukları gibi sorulara yanıtlar vermesi bakımından hayli ilgi çekiciydi.

Üçüncü eğitim çalışmasını ise haritalama yönteminin ne anlama geldiği, pratik olarak nasıl işlediği ve tarihsel kökenlerinin ne olduğu sorularına yanıt arayan Burak Arıkan yaptı. Yine Şile’de yapılanın bir benzeri olan bu sunum katılımcıların zihnini kurcalayan boşlukların giderilmesi ve de ilk kez bizimle olan katılımcıların bu yöntemle neyin kastedildiğini daha iyi kavramaları açısından faydalı oldu.

Eğitici sunumların dışında kalan mesai vakti ise yoğun bir biçimde vakaların tartışılmasıyla geçti. Yukarıda aktarıldığı üzere her bir vaka çalışma grubu tarafından gözden geçirilmiş ve politik/lojistik/pratik bir dizi kriter uyarınca bir ön eleme yapılmıştı. Ancak bu ön elemeyi tümüyle tamamlanmış kapalı bir aşama olarak görmeyip tüm bir eleme sürecini detaylarıyla tüm grupla tekrardan yapmayı uygun gördük. Böylesi bir çalışma yönteminin yerellerden katılan ekiplerin haritalama yönteminin ruhuna daha kolay intibak etmesini sağlayacağı düşüncesinden hareket ettik. Meşakkatli bir tartışma sürecinin ardından ise üzerine yoğunlaşacağımız vakaların nihaî listesini oluşturduk. Buna göre Van çalışma grubunun önerdiği üç, İzmir çalışma grubunun önerdiği dört ve Çukurova çalışma grubunun önerdiği üç örnek daha detaylı şekilde araştırılmak ve haritalamada kullanılmak üzere seçildi (Antakya sonrası yapılan kimiz revizyonları da içeren nihai liste EK-D’de bulunabilir). Tekrarlamak gerekirse, bu vakaların seçiminde lojistik ve idari kolaylıklar gözetildiği gibi, ayrımcılık pratiklerinin farklı veçhelerinin ortaya konması da hedeflendi. Sonuç olarak seçilen on vaka kadına yönelik ayrımcılığı, cinsel yönelim ayrımcılığını, dinsel ve etnik kökenden kaynaklanan ayrımcılıkları konu etmemize imkân sağlayan vakalardan seçilmiş oldu.

Değerlendirme aşamasının ardından atölyenin son aşamasında araştırma koordinatörü hazırlanan kılavuzu ekibe takdim etti ve ilk aşamada bilhassa dikkat edilmesi gereken hususları aktardı. Grupların yol alırken nelere dikkat kesilmeleri gerektiği, nasıl bir çalışma yönteminin izlenebileceği katılımcılara açıklanmaya çalışıldı.

Üç günün sonunda ise yerel ekipler tüm bu süreç boyunca karşılaştıkları zorlukları, pratik ve teorik anlamda yaşadıkları bocalamaları aktardılar ve ihtiyaç duydukları kalemlerin bir listesini çalışma grubuna ilettiler.

Atölye sonucunda nasıl bir işleyiş planı oluşturuldu?

Çalışma grubunun birinci gün yaptığı koordinasyon toplantısında alınan karara göre Nisan ayıyla Haziran ayının ortasına kadarki süre nihaî olarak seçilen vakaların derinlemesine incelenmesine ve hikâyelendirilmesine ayrılmış durumda. Bu süre zarfında yerellerde toplanan enformasyon nitelikli bir bilgiye dönüştürülecek ve haritalama yönteminin gerekleri uyarınca görselleştirmeyi yapacak Burak Arıkan’a ulaştırılacak.

Nisan ayının başı itibariyle yerel ekiplerin kendi bölgelerinde koordine olmaları ve birlikte bir çalışma düzenini işletmeye başlatmaları da alınan bir başka karardı.

Bu üç aylık süre boyunca araştırmacının sürekli olarak yerellerle iletişim halinde olması, onları koordine etmesi ve yolda oluşan krizlere acil çözüm üretmesi uygun görüldü.

Uzaktan yürütülen bu koordinasyonun paralelinde ise araştırmacının yerellerde yürüyen saha çalışmasına yeri geldiğinde doğrudan katılması da kararlaştırıldı. Buna göre araştırmacı her bir araştırma bölgesine en az bir kere olmak üzere ziyaretlerde bulunacak, çalışmanın sarih biçimde ilerleyebilmesi için yerel ekipleri yönlendirecek ve de hedeflenen tarihte tüm saha verisinin harita diline tercüme edilerek Burak Arıkan’a ulaştırılmasını sağlayacak.

Haziran ayıyla Ekim ayı arasındaki süre ise görsel diyagramların hazırlanmasına ve somut vakalardan yola çıkan makalelerin ilgili kişilerce yazılmasına ayrıldı. Araştırmacının koordinatörlüğünde sürecek bu iki paralel çalışmanın nihayete erdiği noktada ise –takriben Ekim ayının ikinci yarısında– çalışmanın nihai ürünlerinin (haritalar, makaleler) takdim edileceği bir sempozyum tertip edilecek. Bu sempozyuma haritalama yönetimi üzerine çalışmalar yapan ve uluslar arası planda da tanınan kimi isimlerin, çalışma grubunun talep ettiği makaleleri üstlenecek müelliflerin, ayrımcılık hususunda çalışan akademisyen ve hak mücadelesi gönüllülerinin, sivil toplum dünyasından ilgililerin ve elbette ki yerellerde çalışmayı sürdüren ekibin tümünün davet edilmesi uygun görüldü.

Antakya Sonrası

Hangi aşamadayız?

Atölye ardından geçen bir ay zarfında yerel ekipler ancak koordine olup bir araya gelmiş durumdalar. Bu ilk toplantı neticesinde vaka tercihlerinde kimi revizyonlar oldu. Antakya’da belirlenen vakalardan ikisi eksilirken, Adana grubundan önerilen bir başka vaka listeye eklendi (EK-D’de verilen liste bu revizyonlar neticesinde oluşturulmuştur).

Çalışmanın saha araştırması faslının nihayete ermesi için dokuz haftalık bir sürenin kaldığı gözetildiğinde bir derlenip toparlanmaya ihtiyaç olduğu açıktır. Zira aradan geçen süre içinde yalnızca vakalara dair resmi dokümanlar yerel ekiplerce koordinatöre ulaştırılmış, ancak niteliksel izlenimlerin edinilebileceği yüz yüze mülakatlar halen başlatılmamıştır. Dolayısıyla araştırma koordinatörünün gerek görülen yerlere ara ziyaretler yapmasında fayda olacaktır.

Bu koordinasyon çalışmasının paralelinde ise Antakya çalışmasına İstanbul’dan katılan kurum temsilcileriyle hYd ofisinde daha ufak çaplı atölyeler sürdürülmekte. Bu atölyelerden murat elden ise, yine çalışma grubunun kararı uyarınca, engellilik ve dinsel haklar temaları üzerinden ilerleyecek ve coğrafi kapsam olarak daha geniş bir alana dair söz söylemesi öngörülen iki haritanın bu grup tarafından oluşturulmasıdır.

Fırat Genç

14.04.10

İnsan Hakları Ortak Platformu’nun (İHOP) inisiyatifiyle başlayan ve şu zamana dek ‘Ayrımcılık Haritası’ adıyla anılan çalışma bütününün esasen iki amaca yöneldiği söylenebilir. Genel düzeydeki ilk amaç toplumsal ilişkilerin her alanında karşılaşılabilen –etnik, cinsel, dinî, vb.– ayrımcılık pratiklerinin anlaşılır kılınıp analiz edilmesine katkıda bulunmaktır. İlkiyle ilintili ikinci amaç ise insan hakları alanında farklı stratejiler ve taktiklerle de olsa birbiriyle ilişki halinde mücadele sürdürme gayretinde olan örgütlerin ayrımcılık pratiklerine karşı daha donanımlı kılınması ve mücadele kapasitelerinin yükseltilmesidir. Hiç şüphesiz bu iki amaca dönük birden fazla çalışma pratiği üretmek mümkündür. Bizim çalışmamız ise “haritalama” yöntemini kullanarak bu alana bir katkıda bulunmayı hedeflemiştir.

“Haritalama” yöntemi, en basit düzeyde, toplumsal hayatın içine dağılmış bilgi kırıntılarını, önceden belirlenmiş kıstaslar uyarınca derlemek ve bunları birbiriyle ilişkilendirerek anlaşılır kılmak biçiminde tanımlanabilir. Dolayısıyla, bu kıstasların belirlenmesi, varsayımların oluşturulması, tanımların anlaşılır kılınması, verilerin ulaşılabilir hale getirilmesi, bu verilerin uygun araçlarla yan yana getirilmesi gibi hem kavramsal hem de pratik bir dizi aşamanın kaydedilmesini zorunlu kılar. Bu anlamda çalışma ekibinin iç içe geçmiş bu aşamaları koordine etmesi gerekir.

2009’un haziran ayından bugüne ilk altı ayda yapılanları –kavramsal ve pratik– iki düzeyde özetleyebiliriz.

Kaynak havuzu oluşturma:

Çalışma esnasında karşılaşılabilecek sorulara dair düşünsel bir tahkimat oluşturmak amacıyla Türkçe ve yabancı dillerde üretilmiş bir dizi çalışmayı içeren bir kaynak havuzu oluşturuldu. Bu havuzu kabaca ikiye ayırabiliriz.

İlk grupta ayrımcılık başlığının altını doldurmayı amaçlayan çalışmalar yer almakta. Ayrımcılığın hangi kriterler ve kerteler üzerinden tanımlanacağı, farklı söylemsel pratiklerin ayrımcılıkla ne türden bir ilişkiye girdiği ya da ayrımcı pratiklerin olgusal olarak nasıl hayat buldukları gibi sorular bu ilk grup çalışmaların konusunu oluşturmakta.

İkinci grupta ise, bir yöntem olarak haritalamanın ve “ağ analizi”nin anlaşılmasına dönük çalışmalar yer almakta. Bu çalışmaların incelenmesiyle yalnızca içeriksel değil biçimsel sorulara da yanıt oluşturmak hedeflenmiştir. Yeni sayılabilecek bu literatürün Türkçede henüz bir ürünü olmadığı belirtilmeli. Bu sorunu bir nebze olsun aşabilmek için bir dizi kaynağı tercüme etmeyi uygun gördük.

İstişare toplantıları:

Çalışmanın ilk altı ayında İstanbul, Ankara ve İzmir’de toplam dört adet toplantı gerçekleştirildi. Bu toplantılar neticesinde araştırmacıya çalışma boyunca düşünsel anlamda yardımcı olacak ve bir tür “danışma grubu” işlevi görecek bir grup oluşturuldu.

Bu buluşmalarda çalışmanın bütününe dair kavramsal ve pratik sorulara cevap üretmeye çaba sarf edildi. Bu minvalde hYd’nin geçen yıl sonlandırdığı haritalandırma projesinden (StraMap: işkence haritası) elde ettiği sonuçlar ve tecrübeler üzerinden bir dizi başlık tanımlandı, sorun teşkil edebilecek düğümlere işaret edildi ve bir tartışma zemininin ana noktaları tanımlandı. Araştırmacı bu aşamanın sonuçlarını çalışma notlarında periyodik olarak kayda geçirdi.

Özetle çalışmanın kavramsal boyutuna dair dört noktada mutabakata varıldı:

Ayrımcılık ifadesinin, günlük kullanımdaki tüm yaygınlığına rağmen (ve belki de tam da bu nedenle), gerek teorik gerek metodolojik anlamda sorun yaratabilecek bir ifade olduğu bir başlangıç noktası kabul edildi. Bu sorunu aşabilmek için ayrımcılığın ne olduğu sorusuna cevap verirken, sınırları kati bir şekilde belirlenmiş kapalı bir tanımdan hareket etmemek gerektiğinde anlaşıldı. Bu minvalde araştırmacının “danışma grubu”yla birlikte ürettiği bir dizi kriterden hareket ederek somut vakalara ulaşan, ardından bu vakalardan yola çıkarak tanımları üreten bir çalışma düzeni hayata geçirildi.

Bir önceki paragrafta özetlenen kaygıya paralel olarak, kurumsal yapıların normatif söylemleri yerine gündelik yaşamın her alanında karşımıza çıkan iktidar yapılarının kendisini çalışmanın odağına yerleştiren bir saha çalışması planlandı.

“Ayrımcılık Haritası”nda ilişkisellik üzerinden işleyen bir düşünme sürecinin işletilmesine karar verildi. Bir başka ifadeyle, haritanın, ayrımcı pratiklerde bulunan, ayrımcı söylemleri üreten ve kullanan öznelerin kendilerine değil, değişkenlik arz eden özneler arasındaki ilişkilere yoğunlaşmasında mutabık kalındı.

Yukarıdaki üç maddenin hayata geçirilebilmesinin koşulu olarak çalışmanın kalitatif araştırma araçlarını kullanmasının şart olduğu belirlendi. Bu yöntemle elde edilen somut hikâyelerin, spesifik vakaların masa başında üretilen çalışmaları daha da zenginleştireceği, üzerinde mutabık kalınan son nokta oldu.

Çalışma grubu toplantıları:

Araştırma ekibinin koordinatörlüğündeki masa başı buluşmalarıyla belli bir olgunluğa ulaştırılan çalışma İHOP bileşeni örgütlere aktarıldı. Bu aktarımla birlikte araştırma ekibi İHOP düzeyinde işlerlik kazanmış oldu. Hâlihazırda kendi arasında çalışmaya başlamış olan ekip, bu aşamadan sonra iki adet atölye çalışması yaptı.

İstanbul’da gerçekleşen ilk atölyede ağ haritalarının tarihine, üzerine yaslandığı kavramlara, kullandığı araçlara, kullanım alanlarına ve olası grafik düzenlemelerine dair bir seminer gerçekleştirildi. Bu seminerle birlikte araştırmacıyla görsel tasarımcı arasındaki işbirliğinin sınırları net bir biçimde tanımlanmış oldu.

Ankara’da gerçekleşen ikinci atölyede ise çalışma grubuyla İHD ve Mazlumder genel merkezlerinin temsilcileri bir araya geldi. Böylece çalışmanın hareket noktası, düşünsel çerçevesi, yaklaşımı, takvimi ve teknik araçları çalışmanın birlikte yürütüleceği insan hakları örgütleri nezdinde de kesinleştirilmiş oldu. Proje dâhilinde gerçekleştirilmesi öngörülen saha çalışmasının hangi şehirlerde daha iyi sonuç vereceğine dair kesin bir karara varıldı. Kavramsal, lojistik ve örgütsel düzeyde belirlenen kriterler sonucunda İzmir, Van ve Adana-Mersin-Hatay saha alanları olarak sabitlendi. Bu üç bölgede İHOP bileşeni örgütlerin yerel temsilcilerinden kurulacak çalışma takımlarıyla –araştırmacının koordinatörlüğünde– saha çalışmasının sürdürülmesi kararlaştırıldı.

Araştırma ekiplerinin oluşturulması:

Çalışma grubu, öngörülen çalışma pratiği uyarınca, 2009 yaz aylarında (Temmuz ve Ağustos) sırasıyla Van, İzmir ve Adana-Mersin-Tarsus-Hatay mıntıkalarına bilgilendirme ziyaretleri yaptı. Önceden kurulan bağlantılar üzerinden dört örgütün mevcuttaki bileşenleriyle/yerel şubeleriyle toplantılar gerçekleştirdi.

Bu toplantılarda çalışmanın niyeti, ortaya çıkış öyküsü, beklentileri ve olası takvimi aktarıldı. Süreç içerisinde beraber çalışabileceğimiz ekiplerin oluşması için yapılan çağrı tekrarlandı.

2009 Eylül ayı itibariyle yaklaşık otuz kişilik bir araştırma takımı kesinleştirilmiş oldu.

Bu araştırma takımlarının birbirleriyle sürekli iletişimini mümkün kılmak için bir e-mail grubu (ayrimcilik-haritasi@googlegroups.com) oluşturuldu.

Şile Eğitim Semineri:

30 Ekim-1 Kasım tarihlerinde iki günlük bir eğitim toplantısı için araştırmacı, çalışma grubu ve yerellerde oluşan araştırma ekibi bir araya geldi. Bu eğitim ve çalışma seminerinde Adana, Ankara, Antakya, İstanbul, İzmir, Mersin, Tarsus ve Van’dan 32 kişi hazır bulundu. Yerel ayrımcılık vakalarını derleyecek ve seçilen vakalarla ilgili araştırma yapacak grupları “ağ analizi” yöntemi hakkında bilgilendirmek ve teçhizatlandırmak amacı taşıyan bu buluşma çerçevesinde araştırmacı, bir ayrımcılık vakasının nasıl ayırt edilebileceği, hangi araçlarla oluşturulacağı, ne türden kaynaklardan yararlanılarak oluşturulacağı gibi sorulara yanıt veren bir sunum yaptı. Çalışmanın kavramsal, görsel ve yazınsal içeriğine dair bir aktarımı koordine etti.

Vaka Derleme:

Şile’de gerçekleştirilen eğitim çalışmasıyla birlikte yerellerdeki araştırma ekipleri bulundukları alanlardan örnek vakalar toplamaya başladı. Yerel gazetelerden, ellerindeki mevcut şikâyet dosyalarından ya da sadece kayıt altına alınmamış söylentilerden hareketle daha sonra ayrıntısıyla soruşturulması öngörülen hikâyeler toplanmaya başladı. Bu ilk derlemeyi yerel gruplar nezdinde daha anlaşılır hale sokabilmek için çalışma grubu örnek bir künye oluşturdu. Mevcut durumda yerellerdeki ekipler araştırmacının koordinatörlüğünde ilk örnek vakaları derlemekte. Henüz derinlemesine incelenmemiş bu vakalardan oluşan havuz Şubat 2010’da Antakya’da gerçekleştirilecek geniş çalışma toplantısında bir seçime tabi tutulacak.

Fırat Genç